اکسس و خطا های اکسس در دندان های پره مولر (دکتر شنتیایی)

۱· چرا پره‌مولر دندان ساده‌ای نیست

پره‌مولرها بیشترین تنوع آناتومیک را دارند: یک ریشه یا دو ریشه، یک کانال یا دو کانال، و در موارد غیرعادی تا سه ریشه و سه کانال. حالت معمول این است که پره‌مولر اول ماگزیلا دو ریشه و پره‌مولر دوم ماگزیلا تک‌ریشه باشد.

۲· مراحل اکسس

الگو مشابه دندان‌های قدامی است: با فرز راند دراپ می‌کنیم، با سوند اندودانتیک بررسی می‌کنیم که شاخک‌ها برداشته شده‌اند یا نه، و نهایتاً به استریت‌لاین اکسس می‌رسیم. شکل اکسس در هر دو پره‌مولر ماگزیلا بیضی است با مقداری اکستنشن.

در نمای بالینی معمول، دندان یک ترمیم آمالگام دارد که زیرش پوسیده است؛ پوسیدگی برداشته می‌شود و سپس اکسس کامل داده می‌شود.

۳· آمار تشریحی

پره‌مولر اول ماگزیلا: ۵۷٪ دو ریشه و دو کانال · ۱۶٪ یک ریشه با دو کانال · موارد تایپ II که در انتها به هم می‌رسند · موارد تک‌ریشه تک‌کانال بسیار کم است. حدود ۵٪ سه کانال درمی‌آید: مزیوباکال، دیستوباکال و پالاتال — یعنی نمای پرکردگی مثل یک مولر می‌شود و دندان فوق‌العاده مشکلی است.

پره‌مولر دوم ماگزیلا: معمولاً تک‌کانال و کارش راحت‌تر.

پره‌مولر اول مندیبل: ۷۰٪ تک‌کانال · ۲۵٪ دو کانال · ۴٪ دو کانال تایپ II · حدود نیم درصد سه کانال.

پره‌مولر دوم مندیبل: احتمال تک‌کانال بودن بسیار زیاد.

۴· خطاها

اکسس خیلی کوچک، اکسسی که در راستای کانال‌ها نیست، باقی‌ماندن سقف پالپ چمبر، و گوجینگ در یک جهت — همه به میس شدن کانال دوم ختم می‌شوند.

خطای دیگر برنداشتن بالژ عاجی است: فایل به‌جای ورود مستقیم، روی بالژ سُر می‌خورد و به کانال دیگری هدایت می‌شود.

۵· تله خطای دید

مهم‌ترین خطای این جلسه ادراکی است، نه تکنیکی. وقتی بخشی از تاج — مثلاً مزیال — پوسیده و از بین رفته، ذهن مرکز دندان را از لبه باقی‌مانده حساب می‌کند. یعنی نقطه‌ای را مرکز می‌پندارید که در واقع مرکز نیست.

نتیجه: کانال را پیدا نمی‌کنید، به سمت دیستال یا مزیال بیشتر می‌روید، فرز را عمیق‌تر فشار می‌دهید، و در نهایت کانال دستی می‌سازید و پرفوریشن کرونال ایجاد می‌کنید. این خطا مخصوصاً در افراد کم‌تجربه شایع است.

۶· کنکاویتی و تیلت

ریشه پره‌مولر از بالا تا پایین یک تقعر دارد؛ اگر جهت فرز درست نباشد، ناگهان پرفوره می‌شود. باید مسیر را دائماً با سوند اندودانتیک چک کرد.

تیلت دندان هم مهم است: اگر دندان مجاور قبلاً کشیده شده و دندان تیلت مزیالی پیدا کرده، فرز نباید عمودی مطلق گرفته شود بلکه باید مایل و در جهت محور طولی دندان باشد.