تراش برای رستوریشن‌های سرامیکی با تراش متال‌سرامیک فرق دارد. اینجا شکل تراش به پروتکل سمان کردن بستگی دارد و کیفیت مینایی که باید به آن باند کنید هم در تصمیم اثر دارد. در این مقاله فصل ۸ کتاب پروتز رزنتال (Tooth Preparation for Ceramic Restorations، ص ۲۴۹ تا ۲۶۶) را مرور می‌کنیم. موضوعات این مرور: تحلیل ساختار دندان، اندیکاسیون‌ها، اعداد تراش لمینیت ونیر و روکش لیتیوم دی‌سیلیکات، و راهنمای تراش اینله و آنله سرامیکی.
اول پروتکل سمان کردن، بعد طراحی تراش
طبق پروتز رزنتال، اول باید تصمیم بگیرید رستوریشن باندشونده با سمان رزینی باشد یا به گیر و مقاومت هندسی تکیه کند. این تصمیم به نوع و کیفیت بافت دندان، محل فینیش‌لاین و اندازه ترمیم قبلی بستگی دارد. انتخاب سرامیک و طراحی تراش بعد از این تصمیم انجام می‌شود (ص ۲۴۹).
- باند به مینا از باند به عاج قابل‌پیش‌بینی‌تر است. باند به عاج اسکلروتیک، دکلسیفیه یا تغییررنگ‌یافته قابل‌اعتماد نیست.
- مارجین ساب‌جینجیوال عمیق با باند قابل‌اعتماد سازگار نیست، چون بزاق یا خون باند را از بین می‌برد.
- زیرکونیا با فرم هندسی کلاسیک گیر و مقاومت خوب کار می‌کند. رستوریشن باندشونده باید از سرامیک قابل اچ ساخته شود و رایج‌ترین گزینه لیتیوم دی‌سیلیکات میل‌شده یا پرس‌شده است.
- با سمان‌های ادهزیو امروزی، سطح صاف ترجیح دارد، چون تطابق بهتر، لایه سمان نازک‌تر و ریزنشت کمتری می‌دهد.
- سرامیک شکننده است. خط‌زاویه‌ها را گرد کنید، تغییر ناگهانی سطح نگذارید و فینیش‌لاین را دقیق و پیوسته بسازید.
تحلیل نوع، کیفیت و کمیت ساختار دندان
- ضخامت مینا بین افراد فرق دارد و تحت تأثیر ژنوتیپ است (Fig 8.1).
- اگر به تغییر رنگ زیادی نیاز نیست، تراش ۰٫۳ تا ۰٫۵ میلی‌متر کافی است.
- سرامیک ترانسلوسنت با ضخامت ۰٫۵ میلی‌متر یا کمتر ممکن است رنگ تیره دندان را نپوشاند.
- ضخامت مینای پروگزیمال را روی رادیوگرافی بسنجید (Fig 8.2).
- تراش همیشه نباید کاهشی باشد. اگر لب و موقعیت دندان اجازه دهد و کانتورهای پریودنتال سالم بمانند، می‌شود بدون برداشت مینا سرامیک افزود.
ملاحظات تراش دندان‌های قدامی و خلفی
قدامی: اول ونیر، بعد در صورت نیاز روکش
اصل اصلی کتاب این است: دندانی که قبلاً روکش نداشته، اول مثل دندان ونیری تراش داده می‌شود. بعد اگر لازم بود، تراش به روکش تبدیل می‌شود. با این روش تماس‌های اکلوزالی دندان‌های قدامی ماگزیلا در مینا می‌مانند. وقتی کاهش سرویکال کمتر باشد، اباتمنت قوی‌تر می‌ماند و خطر شکستگی افقی دندان کم می‌شود. حفظ سینگولوم هم دیدن مارجین‌ها را در جلسات ری‌کال آسان می‌کند. آندرکات را یا با تراش بیشتر برطرف کنید یا با بیس کامپوزیتی block-out کنید (ص ۲۵۰).
خلفی: حلقه مینای محیطی تعیین‌کننده است
- مینای محیطی ۱٫۵ میلی‌متر یا بیشتر در آزمون خستگی به‌طور معنادار بهتر از مینای ۱ میلی‌متر یا کمتر عمل کرد. آنله‌های تخت بدون دیواره محوری هم با این مقدار مینا بادوام بودند.
- اگر مینا کافی نیست، گیر مکانیکی تکمیلی لازم است. در دندانپزشکی ادهزیو، به جای ارتفاع کلاسیک ۳ تا ۴ میلی‌متر، دیواره محوری ۲ میلی‌متری کافی گزارش شده است.
- مینای ۱٫۵ میلی‌متر یا بیشتر نادر است و معمولاً وقتی دیده می‌شود که بعد عمودی اکلوژن (VDO) افزایش داده شده باشد.
اندیکاسیون، کنتراندیکاسیون، مزایا و معایب سرامیک قابل اچ
- اندیکاسیون: آسیب پروگزیمال و فاسیالی که دیگر با کامپوزیت قابل ترمیم نیست. ترمیم کلاس ۳ قبلی مانع نیست، به شرطی که سینگولوم سالم باشد. روکش کامل فقط وقتی اندیکاسیون دارد که دندان قبلاً روکش داشته یا هر پنج سطح آن آسیب دیده باشد.
- ضخامت سرامیک اکلوزال نباید از ۲ تا ۳ میلی‌متر بیشتر شود. اگر بیشتر لازم است، زیرکونیای مونولیتیک یا لایه‌ای گزینه است. باند زیرکونیا با سندبلاست و سمان رزینی حاوی فسفات بهتر می‌شود.
- کنتراندیکاسیون: وقتی درمان محافظه‌کارانه‌تری ممکن است. در بار اکلوزال بالا با نیاز زیبایی کم، متال‌سرامیک با اکلوزال فلزی درمان انتخابی است. برای مولر، قوی‌ترین گزینه هنوز روکش ریختگی فلزی است.
- اکلوژن: تماس سنتریک مشکلی ندارد، ولی تماس تداخلی در حرکات جانبی نباید باشد. گاید قدامی با دیس‌کلوژن خلفی خطر چیپینگ را کم می‌کند و گروپ فانکشن خطر شکست را بالا می‌برد.
مزایا: لیتیوم دی‌سیلیکات باندشده در مطالعات ۳ تا ۲۰ ساله عملکرد خوبی داشته است. تراش لبیال آن در فینیش‌لاین فقط ۰٫۳ تا ۱ میلی‌متر است. وقتی بشکند، شکست معمولاً به سرامیک محدود می‌ماند و دندان سالم می‌ماند. رنگش هم از کامپوزیت پایدارتر است. معایب: ترکیب تراش ونیر و روکش دشوار است، چون مسیر نشست ونیر فاسیالی‌تر است. رنگ دندان زیرین روی رنگ نهایی اثر دارد. رستوریشن قبل از باند شکننده است. باند با رابردم و سمان رزینی وقت‌گیر است. دستگاه میلینگ مارجین نامنظم را خوب میل نمی‌کند. زاویه کاووسورفیس هم باید ۹۰ درجه یا بیشتر باشد (ص ۲۵۳–۲۵۵).
مقایسه لوسیت، لیتیوم دی‌سیلیکات و زیرکونیا (Table 8.1)
| خاصیت | لوسیت | لیتیوم دی‌سیلیکات | زیرکونیا (Y-TZP) |
|---|---|---|---|
| کریستالینیتی (٪ حجمی) | ۳۵ | ۷۰ | حداقل ۹۷٫۵ |
| استحکام خمشی (MPa) | ۸۵–۱۱۲ | ۲۱۵–۴۰۰ | ۹۰۰ |
| چقرمگی شکست (MPa·m½) | ۱٫۳–۱٫۷ | ۲٫۲–۳٫۳ | ۸–۱۰٫۳ |
| سختی ویکرز (GPa) | ۵٫۹ | ۶٫۳ | ۸٫۸–۱۱٫۸ |
| ضریب انبساط (10⁻⁶/K) | ۱۵٫۰–۱۵٫۴ | ۹٫۷–۱۰٫۶ | ۱۰٫۰–۱۱٫۰ |
| مدول الاستیک (GPa) | ۶۵–۸۶ | ۹۵–۱۰۳ | ۲۱۰ |
| حلالیت شیمیایی (μg/cm²) | ۱۰۰–۲۰۰ | ۳۰–۵۰ | ۳۰ |
تراش لمینیت ونیر و روکش باندشونده قدامی
| ناحیه | میزان تراش | دلیل |
|---|---|---|
| فاسیال، سرویکال | ۰٫۳–۰٫۵ میلی‌متر | تراش در مینا می‌ماند. ونیر به این نازکی فقط پرس می‌شود، نه میل. |
| فاسیال، برای پوشاندن رنگ یا میلینگ | ۱–۱٫۲ میلی‌متر | سرامیک ضخیم‌تر رنگ زیرین را بهتر می‌پوشاند. |
| اینسیزال | ۱–۲ میلی‌متر | فقط وقتی لبه اینسیزال باید ترمیم یا تغییر کند. |
| لینگوال (تبدیل به روکش) | کلیرنس ۱ میلی‌متر | فضای کافی برای سرامیک در همه حرکات اکسکرسیو. |
- فینیش‌لاین long chamfer زاویه کاووسورفیس باز می‌سازد و انتهای منشورهای مینا را برای اچ بهتر اکسپوز می‌کند. این فینیش‌لاین کرست لثه را دنبال می‌کند و وارد سالکوس نمی‌شود.
- فینیش‌لاین را لبیالِ کانتکت پروگزیمال بگذارید تا کانتکت در مینا بماند.
- اگر کانتور تغییر می‌کند، ایندکس پوتی از روی وکس‌آپ ضروری است (Fig 8.11).
- کاهش لینگوال برای گیر مکانیکی نیست. اگر دیواره لینگوال برای گیر لازم است، روکش زیرکونیا را در نظر بگیرید.
- دستگاه میلینگ سطح داخلی را تا ۰٫۵ تا ۱ میلی‌متر میل می‌کند. اگر لبه اینسیزال از قطر فرز نازک‌تر باشد، لایه سمان ضخیم و ناهمگون می‌شود.
تراش روکش لیتیوم دی‌سیلیکات خلفی
- کلیرنس اکلوزال ۱٫۵ تا ۲ میلی‌متر در همه حرکات فک لازم است. حداقل ضخامت سرامیک اکلوزال ۱ میلی‌متر است.
- شیارهای راهنما را با عمق ۱٫۳ تا ۱٫۵ میلی‌متر بزنید. برای هموار کردن، از فرزی با قطر بیشتر استفاده کنید، نه همان فرزی که شیار را با آن زده‌اید.
- شمفر محیطی ۱ میلی‌متر پهنا دارد. حداقل عمق فینیش‌لاین برای پرس ۰٫۵ و برای میل ۱ میلی‌متر است.
- روکش پرس‌شده برای نتیجه زیبا به حدود ۱ تا ۱٫۲ میلی‌متر ضخامت نیاز دارد. لیتیوم دی‌سیلیکات وقتی باند شود قوی‌تر می‌شود، ولی زیرکونیا نه.
- مینای بدون پشتیبان باقی نگذارید و خط‌زاویه‌های تیز را گرد کنید تا اثر گوه‌ای و شکست پیش نیاید.
تراش اینله و آنله سرامیکی
ساخت غیرمستقیم مشکل انقباض پلیمریزاسیون کامپوزیت را حذف می‌کند و باند کردن، ساختار ضعیف دندان را تقویت می‌کند. اندیکاسیون اصلی، ضایعه کلاس II در بیمار کم‌ریسک است، وقتی ضایعه برای کامپوزیت بزرگ و برای روکش کوچک باشد. بهداشت ضعیف، پوسیدگی فعال، براکسیسم و بار اکلوزال زیاد کنتراندیکاسیون‌اند. اگر بیش از دوسوم سطح اکلوزال درگیر باشد، آنله یا روکش بر اینله ترجیح دارد (ص ۲۶۰–۲۶۱).
راهنمای ابعاد تراش (Table 8.2)
| ابعاد داخلی | ابعاد خارجی |
|---|---|
| عمق پالپال ۱٫۵ تا ۲ میلی‌متر | زاویه کاووسورفیس ۹۰ درجه (butt joint، بدون بول) |
| خط‌زاویه‌های داخلی گرد | کاهش اکلوزال ۲ میلی‌متر |
| پهنای ایستموس ۲ میلی‌متر | کاهش دیواره محوری باکس ۱ تا ۱٫۵ میلی‌متر |
| واگرایی دیواره‌ها ۱۰ تا ۱۲ درجه | مارجین صاف بدون تغییر ناگهانی |
- نواحی آنله در همه حرکات حداقل ۱٫۵ میلی‌متر کلیرنس لازم دارند.
- کلیرنس پروگزیمال حداقل ۰٫۶ میلی‌متر برای اسکن یا قالب‌گیری لازم است. مارجین را سوپراجینجیوال نگه دارید.
- مارجین نباید روی تماس سنتریک قرار بگیرد. رابردم دید را بهتر می‌کند و از آسپیراسیون اینله جلوگیری می‌کند.
- فاصله مارجینی کمتر از ۱۰۰ میکرون پیش‌آگهی را بهتر می‌کند.
سوالات متداول
حداقل تراش فاسیال برای لمینیت ونیر چقدر است؟
طبق پروتز رزنتال، ۰٫۳ تا ۰٫۵ میلی‌متر در سرویکال تراش را در مینا نگه می‌دارد. ونیر به این نازکی فقط پرس می‌شود. برای پوشاندن رنگ یا وقتی رستوریشن میل می‌شود، ۱ تا ۱٫۲ میلی‌متر تراش لازم است.
کلیرنس اکلوزال روکش لیتیوم دی‌سیلیکات خلفی چقدر است؟
۱٫۵ تا ۲ میلی‌متر در همه حرکات فک. حداقل ضخامت سرامیک اکلوزال هم ۱ میلی‌متر است.
فینیش‌لاین مناسب روکش سرامیکی خلفی چیست؟
شمفر اصلاح‌شده با پهنای ۱ میلی‌متر، زاویه داخلی گرد و زاویه کاووسورفیس ۹۰ درجه یا بیشتر، بدون مینای بدون پشتیبان.
چرا در اینله سرامیکی بول ممنوع است؟
چون سرامیک برای مقاومت به حجم کافی نیاز دارد. مارجین باید butt joint با زاویه ۹۰ درجه باشد.
چه زمانی به جای لیتیوم دی‌سیلیکات باید زیرکونیا انتخاب کرد؟
وقتی ضخامت سرامیک اکلوزال باید بیشتر از ۲ تا ۳ میلی‌متر باشد، یا وقتی دیواره لینگوال برای گیر مکانیکی لازم است.
جمع‌بندی
فصل ۸ پروتز رزنتال یک اصل ساده دارد: اول پروتکل سمان کردن و کیفیت مینا را بسنجید، بعد تراش را طراحی کنید. هرجا ممکن است مینا را حفظ کنید، سطوح را صاف و گرد نگه دارید، و اعداد هر نوع رستوریشن را رعایت کنید. این اعداد برای لمینیت ونیر ۰٫۳ تا ۰٫۵ میلی‌متر، برای کلیرنس اکلوزال روکش خلفی ۱٫۵ تا ۲ میلی‌متر و برای عمق پالپال اینله ۱٫۵ تا ۲ میلی‌متر است. اگر می‌خواهید این مباحث را در یک مسیر منسجم یاد بگیرید، پکیج آموزشی پروتز ثابت دنتوکورس را ببینید.
خلاصه جامع کتاب پروتز رزنتال در ۲ جلد.
قیمت: از ۸۴۰,۰۰۰ تا ۱,۳۷۶,۰۰۰ تومان (بسته به نسخه)
مشاهده دنتوبوکدیدگاهتان را بنویسید
برای نوشتن دیدگاه باید وارد بشوید.
