🎯 اصل بنیادین

آنتی‌بیوتیک در اندودانتیکس درمان اصلی نیست؛

درمان اصلی =
✔️ دبریدمان
✔️ درناژ
✔️ حذف منبع عفونت

آنتی‌بیوتیک فقط درمان مکمل (Adjunctive Therapy) است.

🧭 تقسیم‌بندی کلی آنتی‌بیوتیک‌تراپی

1️⃣ فاز پروفیلاکسی (قبل از مداخله)

هدف: پیشگیری از انتشار باکتری‌ها به سایر ارگان‌ها

2️⃣ فاز درمانی (Adjunctive Therapy)

هدف: کنترل عفونت فعال همراه با درمان موضعی

🥇 فاز اول: آنتی‌بیوتیک پروفیلاکسی

📌 تعریف

تجویز پیشگیرانه آنتی‌بیوتیک پیش از درمان برای جلوگیری از انتشار باکتری‌ها در بیماران پرخطر.

🔴 اندیکاسیون‌های اصلی (طبق گایدلاین‌های جدید)

❤️ 1. شرایط قلبی‌عروقی پرخطر

✔ دریچه‌های مصنوعی قلب
✔ سابقه اندوکاردیت عفونی
✔ پیوند قلب همراه با اختلال دریچه‌ای
✔ برخی بیماری‌های مادرزادی قلبی:

نقص درمان‌نشده
نقص ناقص درمان‌شده
۶ ماه اول پس از درمان
وجود نقص باقی‌مانده

❌ استنت قلبی اندیکاسیون پروفیلاکسی نیست.

🛡. 2نقص ایمنی شدید

در صورت:

WBC پایین
نوتروفیل < 2000
پیوند مغز استخوان
HIV پیشرفته
مصرف داروهای سرکوب‌کننده ایمنی

📌 توصیه حرفه‌ای:
در این بیماران، مشاوره کتبی از پزشک معالج دریافت شود (نوع دارو + دوز).

🦷 نکته مهم در اندودانتیکس

پروفیلاکسی برای تمام درمان‌های ریشه لازم نیست.

✔ تزریق در بافت غیرعفونی → نیاز ندارد
✔ احتمال عبور فایل از اپکس
✔ جراحی اپیکال → نیازمند پروفیلاکسی

❓ موارد بحث‌برانگیز

🦴 مفصل مصنوعی

برخی منابع: ۶ ماه اول
برخی منابع جدید: نیازی نیست

🤰 بارداری

به تنهایی اندیکاسیون پروفیلاکسی نیست.

🥈 فاز دوم: آنتی‌بیوتیک‌تراپی درمانی

🎯 اندیکاسیون قطعی

✔ سلولیت
✔ تورم پیشرونده
✔ درگیری سیستمیک (تب، لرز)
✔ گسترش به فضاهای فاسیال خطرناک

❌ مواردی که آنتی‌بیوتیک نیاز ندارد

Irreversible pulpitis
نکروز پالپ بدون تورم
آبسه لوکالیزه با درناژ
پریودنتیت اپیکال محدود

📊 الگوریتم تصمیم‌گیری

1️⃣ فقط درد پالپی؟ >>> آنتی‌بیوتیک ❌
2️⃣ آبسه محدود و درناژ دارد؟ >>> آنتی‌بیوتیک ❌
3️⃣ تب / تورم منتشر / درگیری فاسیال؟ >>> آنتی‌بیوتیک ✅

💊 انتخاب داروها در اندودانتیکس

🥇 آموکسی‌سیلین (خط اول درمان)

📌 دوز بزرگسال:
500mg هر 8 ساعت
مدت: 3–7 روز

📌 دوز اطفال:
20–40 mg/kg/day تقسیم هر 8 ساعت

✔ کم‌عارضه‌ترین گزینه
❌ منع مصرف: آلرژی به پنی‌سیلین

⚠ عوارض:

راش پوستی
اسهال
کاندیدیازیس
احتیاط در نارسایی کلیه
منع مصرف در مونونوکلئوز عفونی

🥈 کوآموکسی‌کلاو (آموکسی‌سیلین + کلاوولانات)

📌 دوز رایج: 625mg

✔ مناسب در شک به تولید بتالاکتاماز
❌ احتیاط در:

نارسایی کبدی
بارداری
مشکلات کلیوی

🥉 کلیندامایسین (خط سوم)

📌 دوز: 300mg هر 6–8 ساعت

✔ نفوذ استخوانی بالا
✔ پوشش هوازی و بی‌هوازی

⚠ عوارض مهم:

کولیت سودوممبران (Clostridioides difficile)
اسهال شدید
مشکلات کبدی

❗ در صورت اسهال → ارجاع فوری

🔹 مترونیدازول

📌 دوز: 250–400mg هر 8 ساعت مدت: 5–7 روز

✔ پوشش عالی بی‌هوازی
✔افزودنی در عدم پاسخ به آموکسی‌سیلین

⚠ واکنش دی‌سولفیرام با الکل
⚠ نوروپاتی محیطی
⚠ مزه فلزی

🔹 آزیترومایسین

✔ گزینه در آلرژی به پنی‌سیلین
⚠ خطر QT prolongation
⚠ آریتمی قلبی
⚠ عوارض کبدی

در بیماران قلبی با احتیاط مصرف شود.

🔹 کلاریترومایسین

📌 دوز: 500mg هر 12 ساعت

✔ دوز کمتر در روز
⚠ خطر کبدی
⚠ QT prolongation
⚠ مشکلات کلیوی
⚠ مزه فلزی

🔹 سفالکسین

📌 500mg هر 6–8 ساعت

✔ جایگزین در برخی حساسیت‌ها
⚠ پوشش بی‌هوازی ضعیف (نیاز به مترونیدازول)
⚠ خطر C. difficile

🔹 داکسی‌سایکلین

کاربرد محدود:

دندان آوولژه
ضایعات اندو-پریو

❌ در بارداری
❌ در کودکان (تغییر رنگ دندان)
⚠ فوتوسنسیتیویتی

🏥 داروهای بیمارستانی (نسخه نشود)

آمپی‌سیلین/سالباکتام
سفتریاکسون
تازوباکتام

تجویز خارج از محیط بیمارستان تبعات قانونی دارد.

⏳ پیگیری بیمار

📌 بررسی در 24–72 ساعت اول
📌 تماس تلفنی در صورت عدم مراجعه
📌 در صورت عدم پاسخ:

تغییر آنتی‌بیوتیک
افزودن مترونیدازول
ارجاع در صورت پیشرفت عفونت

⚠ نکات طلایی امتحانی و کلینیکی

✔ هر تورمی آنتی‌بیوتیک نمی‌خواهد
✔ درد ≠ اندیکاسیون آنتی‌بیوتیک
✔ درمان موضعی همیشه مقدم است
✔ طیف محدود بهتر از وسیع‌الطیف
✔ پیگیری فعال بیمار ضروری است
✔ اسهال بعد از کلیندامایسین = هشدار جدی

📌 جمع‌بندی مدیریتی

در اندودانتیکس:

🧠 تصمیم‌گیری منطقی مهم‌تر از نسخه‌نویسی است.
🦠 مقاومت باکتریایی حاصل تجویز بی‌رویه است.
⚖️ کمترین طیف مؤثر را انتخاب کنید.
📞 بیمار

منبع : وبینار مشترک جامعه دندانپزشکی ایران و انجمن اندودانتیست های ایران

این محتوا توسط وب‌سایت جامع آموزش دندانپزشکی دنتوکورس تهیه و تدوین شده و با حمایت فروشگاه مواد و تجهیزات دندانپزشکی دنتوشاپ به‌صورت رایگان در اختیار جامعه دندانپزشکی قرار گرفته است.

محتوای ارائه‌شده، چکیده‌ای ساختارمند از وبینار برگزارشده در سال ۱۴۰۴ بوده و با هدف ارتقای دانش و تسهیل دسترسی به آموزش‌های کاربردی گردآوری شده است.

هرگونه بازنشر، تکثیر یا استفاده از این محتوا بدون اخذ مجوز کتبی از مؤلف و بدون ذکر منبع، مورد تأیید آکادمی دنتوکورس نمی‌باشد.

آنتی‌بیوتیک‌تراپی در درمان ریشه (راهنمای کامل)

🧭 تقسیم‌بندی کلی آنتی‌بیوتیک‌تراپی