🦷 برداشت پوسیدگی (Caries Removal)

مروری بر استوری‌های هایلایت‌شده از دکتر اسداللهی – متخصص ترمیمی

برگرفته از مقاله دکتر مانیـه و المان

در این پست، دنتوکورس مجموعه استوری‌های هایلایت Caries Removal از پیج اینستاگرامی دکتر اسداللهی، متخصص ترمیمی و زیبایی را برای شما گردآوری کرده است.

این رشته استوری‌ها، ترجمه و خلاصه‌ای از مقاله مهم و پربار دکتر مانیه و دکتر المان درباره:

• 🎯 نقطه پایانی برداشت پوسیدگی (End Point of Caries Removal)

• 🔍 روش صحیح تشخیص پوسیدگی عمیق

• 🛡 کانسپت Peripheral Seal

این مقاله آنقدر محتوا دارد که نمی‌توان تمام آن را در یک سری استوری ارائه کرد، اما با یک سرچ ساده، Full Text آن در اینترنت قابل یافتن است.

📌 مقدمه اصلی مقاله

تفاوت پوسیدگی سطحی و عمیق

• اگر پوسیدگی سطحی باشد یا در DEJ (دنتینو–انامل جانکشن) قرار داشته باشد:
  ✔️ همان روش معمول برداشت کامل پوسیدگی صحیح است.

• اما در پوسیدگی‌های عمیق:
  ❌ نمی‌توان فقط به «حس اپراتور» اتکا کرد.
  ✔️ باید از دای‌های رنگ‌دهنده پوسیدگی و ترجیحاً Diagnodent کمک گرفت.

🎯 هدف کلیدی: جلوگیری از اکسپوژر پالپ

مقاله توضیح می‌دهد که در برداشت پوسیدگی عمیق، هدف اصلی این است که:

بدون اکسپوژر پالپ، پوسیدگی را تا حد لازم برداریم و حاشیه‌ها را به‌طور کامل پاکسازی کنیم.

بنابراین:

✔ سطح حاشیه تا عمق حدود ۳ میلی‌متر (مینای سالم + DEJ + عاج سطحی)

• باید کاملاً پاک باشد

• استحکام باند این قسمت: ۴۵ تا ۵۵ مگاپاسکال

✔ قسمت‌های عمیق‌تر که هنوز کمی رنگ دای نشان می‌دهند (Affected dentin)

• باقی می‌مانند

• استحکام باند حدود ۳۰ مگاپاسکال

❌ قسمت‌های خیلی عمیق‌تر (عمق > ۵ میلی‌متر یا Diagnodent > 36)

• نباید دستکاری شوند

• این بخش عمدتاً شامل inner lesion است.

🧬 تقسیم‌بندی هیستولوژیک پوسیدگی

(جهت درک صحیح لایه‌بندی)

Deep caries شامل دو بخش است:

Outer Carious Dentin = لایه کاملاً آلوده (Infected)

Inner Carious Dentin = سه بخش اصلی:

• Turbid layer

• Transparent zone

• Subtransparent zone

• Normal dentin

🔍 نقش Diagnodent در تعیین نقطه توقف برداشت

گرچه Diagnodent در همه مطب‌ها در دسترس نیست، اما مقاله می‌گوید:

• 🔸 عاج سطحی → عدد باید زیر 12 باشد

• 🔸 عاج عمقی → عدد باید زیر 36 باشد

همچنین:

• اگر از سطح اکلوزال > 5 mm

• یا از پروگزیمال > 3 mm عمق داشتید

• و همچنان دای، رنگ پوسیدگی نشان دهد → ❗ برداشت باید متوقف شود.

⚠️ هشدار بسیار مهم مقاله

حذف بیش از حد “Transparent” و “Subtransparent Dentin”

چرا خطرناک است؟

این لایه‌ها کاملاً قابل Remineralization هستند، اما تلاش برای رسیدن به «عاج سخت» باعث:

❌ حذف بیش از حد عاج
❌ اکسپوژر بی‌مورد پالپ

و یکی از شایع‌ترین «خطاهای بالینی» در درمان پوسیدگی‌های عمیق است.

🧪 نکات باندینگ در پوسیدگی‌های عمیق

یکی از مهم‌ترین بخش‌های مقاله

مقاله هشدار می‌دهد که برخی روش‌های باندینگ، استحکام باند را به‌شدت کاهش می‌دهند:

❌ اگر استفاده کنید:

• Etch & Rinse دو‌مرحله‌ای (نسل 5)

• یا Mild Self-Etch و قبلش Etch

• یا Dual-Cure Bonding اشتباه در عمق زیاد

⛔ ۴۰ تا ۵۰ درصد کاهش Microtensile Bond Strength ایجاد می‌شود!

🔬 علت:

ترشح Matrix Metalloproteinase (MMPs) به‌دلیل اسیدیته
که باعث ۲۰ تا ۳۰٪ تضعیف باند طی ۱۲ ماه می‌شود.

✔ راه‌حل‌ها:

• استفاده از Chlorhexidine (2%)

• استفاده از SE Protect – Kuraray
  که مهارکننده MMP دارد.

🧱 نقش C–Factor در تضعیف باند

در ادامه مقاله به نقش C-Factor اشاره می‌شود:

• اگر به C-Factor توجه نشود:
  ❗ کاهش ۳۰ تا ۵۰٪ باند در روز اول
  ❗ و حدود ۱۰٪ کاهش بیشتر طی یک سال

📌 روش‌های کاهش C-Factor:

• استفاده از کامپوزیت فلو با ضخامت کم در کف حفره

• گذاشتن لایه‌های بسیار نازک کامپوزیت

• استفاده از Indirect یا Semi-Direct Composite

• استفاده از فایبر پلی‌اتیلن داخل حفره

🧑‍⚕️ مراحل کلینیکی درمان پوسیدگی‌های عمیق

۱. تست Vitality
۲. بی‌حسی و قرار دادن Rubber Dam
۳. استفاده از دای پوسیدگی به مدت ۱۰ ثانیه
۴. برداشت کامل پوسیدگی در حاشیه تا ناحیه بی‌رنگ
۵. اگر Diagnodent دارید → عدد در حاشیه باید زیر ۱۲ باشد
۶. برداشت رنگ‌های تیره دای در عمق — بدون اکسپوژر شاخک
۷. بررسی مجدد با Diagnodent → باید زیر ۳۶ باشد
۸. اگر عمق > ۵ mm اکلوزال یا > ۳ mm پروگزیمال بود → اینجا توقف کنید
۹. استفاده از کلرهگزیدین

• در Total-Etch → بعد از Etch

• در Self-Etch → قبل از باند
  ۱۰. (اختیاری) Air Abrasion برای افزایش باند
  ۱۱. زدن باند و ادامه ترمیم

💡 نکته کاربردی:

برای افزایش باند نهایی، می‌توان اجازه داد باند حداقل چند دقیقه تا ۱ روز mature شود.

📚 جمع‌بندی دنتوکورس

این مقاله یکی از مهم‌ترین و کلیدی‌ترین منابع در موضوع برداشت پوسیدگی است و:

• روش علمی تشخیص عمق واقعی پوسیدگی را ارائه می‌دهد

• نقطه پایانی برداشت را به‌صورت عملی و قابل سنجش تعریف می‌کند

• و تکنیک‌های افزایش باند در حفرات عمیق را توضیح می‌دهد

• همچنین خطرات overexcavation را کاملاً روشن می‌کند

اگر مایلید مقاله اصلی را مطالعه کنید، با یک سرچ ساده Full Text آن قابل دسترس است.