IDS یا immediate dentin sealing – سیل فوری عاج
ششمین قسمت از پادکست دنتکست را با موضوع IDS یا immediate dentin sealing را در دنتوکورس برای شما بازنشر کرده ایم.
دنتکست یک پادکست متعلق به دکتر فواد شهابیان متخصص پروتز های دندانی میباشد که درباره مفاهیم مختلف پروتز مقاله خوانی انجام میدهند.
منبع این پست کانال تلگرامی پادکست دنتکست دکتر شهابیان میباشد.
توضیحات این پست:
در قسمت ششم دنتکست در موردIDS یا immedediate dentin sealing صحبت میکنیم
اگر درمانهای اینله و آنله و یا لمینیت انجام میدید اما نمیدونید IDS چیه،یا اگر‌مراحلشو نمیدونید و یا اگر مقاله ی pascal magne در این مورد رو نخوندید،این پادکست بهتون کمک‌میکنه.
چه کسی مفهموم ids رو معرفی کرد؟
این مقاله به نام immediate dentin sealing نوشته پاسکال مانیه است.
پاسکال مانیه در این مقاله، مقالات مختلف(نزدیک 30 مقاله) را review کرده و درمورد استفاده از Dentin bonding agent برای رستوریشن های
غیرمستقیم صحبت میکند.
نویسنده با توجه به تجربیات کلینیکی خود یک سری نتیجه گیری هایی دارد؛ وقتی که دندان را تراش میدهیم و توبول های عاجی اکسپوز میشوند، باید همان موقع قبل از اینکه قالب بگیریم، از dentin bonding agent استفاده کنیم.
همانطور که گفتیم برای رستوریشن های غیرمستقیم استفاده میشود؛ یعنی رستوریشن هایی که قرار است بعد از تراش قالب بگیریم و لابراتوار کار را بسازد و وقتی رستوریشن آماده شد، به دندان باند کنیم.
در این مواقع از تکنیک immediate dentin sealing استفاده میشود که پاسکال مانیه توضیح داده است.
IDS یعنی چه؟
روش کار به طور کلی این است که وقتی دندان را تراش دادیم، باید همان موقع عمل dentin sealing را با استفاده از bonding agent انجام دهیم. این تکنیک در مقاله توضیح داده شده است.
مزایای درمان IDS
از مزایایی که نویسنده برای این روش ذکر کرده است:
1. باعث بهبود استحکام باند میشود.
2. Gap formationها کمتر میشود و لیکیج باکتریایی کمتر میشود.
3. حساسیت دنتین کمتر خواهد بود.
4. بیمار راحت تر است.
5. Survival بلند مدت رستوریشن ها وضعیت بهتری خواهد داشت.
باند کردن به دنتین در رستوریشن های غیرمستقیم اهمیت زیادی دارد؛ مانند ونیر(لمینت سرامیکی) و اینله و آنله.
نقش ids در درمان لمینیت
در مقاله ای بررسی شده که لمینت هایی که به دنتین باند میشوند، ریسک Failure بالاتری در بلند مدت دارند. اما اگر تکنیک باندینگ را تغییر دهیم و از IDS یا immediate dentin sealing استفاده کنیم، ریسک failure به شدت کاهش می یابد. این مسئله چندین علت دارد.
پاسکال مانیه معتقد است بعد از اینکه دندان را تراش دادیم، قبل از قالب گیری باید از باندینگ روی دنتین تازه تراش خورده استفاده شود.
دلیل اول این است که دنتینی که تازه تراش خورده، سوبسترای خوبی برای dentin bonding است. مطالعاتی انجام شده که وقتی که رستوریشن موقتی می سازیم و سمان میکنیم، این کار باعث آلودگی دنتین میشود و بعدا که بخواهیم از باندینگ استفاده کنیم، در استحکام باند دچار مشکل میشویم.
البته این مقاله فقط اثر temporization را بررسی کرده است؛ یعنی ساخت رستوریشن موقتی و سمان کردن. اما آلوده کننده های دیگری هم مانند خون و بزاق و مواد غذایی وجود دارند که باعث آلودگی دنتین میشوند. پس وقتی که دنتین fresh است، باند بهتری نسبت به زمانی که آلوده شده باشد، دارد.
نکته بعدی این است که Pre-cure کردن bonding agent باعث بهبود استحکام باند میشود. در خیلی از مطالعات که روی dentin bonding agent و استحکام باند آن کار شده، لایه ادهزیو در ابتدا کیور میشود و سپس روی آن کامپوزیت قرار میدهند. این عمل باعث میشود استحکام باند حداکثر و بیشتر از حالتی باشد که کامپوزیت و باندینگ را با هم قرار دهیم.
وقتی میخواهیم لمینت را روی دندان بنشانیم، اگر قبلا باندینگ روی دنتین نزده باشیم و کلاژن ها روی هوا باشند! وقتی باندینگ را میزنیم و سمان رزینی را قرار میدهیم و درنهایت لمینت را می نشانیم، این کار باعث آسیب دیدن hybrid layer میشود و کلاژن ها کلاپس میکنند. درنتیجه باندینگ ضعیف تر است.
اگر از IDS استفاده کنیم و تگ های رزینی که به کلاژن ها نفوذ میکنند، از قبل ایجاد کرده باشیم، دیگر دچار این مشکل نمیشویم و استحکام باند زیاد
میشود. در لمینت به خاطر اینکه وقتی روی دندان باندینگ میزنیم، برای اینکه لمینت بنشیند و دچار گپ نشود، باند را کیور نمیکنیم. وقتی باند را قرار میدهیم، سمان رزینی را اعمال میکنیم و هر دو را با هم کیور میکنیم.
البته تکنیک های متفاوتی وجود دارد؛ مثلا اول با پوار هوا لایه باندینگ را نازک میکنند و کیور میکنند و سپس سمان رزینی را اعمال میکنند؛ اما بحث این مورد نیست. در حالتی که میخواهیم هر دو را با هم کیور کنیم، اگر قبلا IDS انجام داده باشیم کلاژن ها دچار کلاپس نمیشوند و استحکام باند بهتری خواهیم داشت.
یک اعتقاد دیگر نویسنده این است که IDS باعث میشود که باند به مرور زمان بدون اینکه تحت استرس قرار گیرد، تکامل پیدا کند و مستحکم تر شود؛ به دلیل اینکه استحکام باند به مرور زمان با کوپلیمریزاسیون مونومرهای مختلف، افزایش پیدا میکند.
همچنین به مقاله ای اشاره میکند که گفته شده که استحکام باند بعد از یک هفته به حداکثر قدرت خود میرسد. اما وقتی از قبل IDS نکرده باشیم و باندینگ را قرار دهیم و سپس سمان رزینی را اعمال کنیم و با هم کیور کنیم، به دلیل اینکه نیروهای اکلوزالی و نیروهای مختلف وارد میشود، تحت استرس تکامل پیدا میکند که مطلوب نیست.
اگر IDS کنیم به دلیل اینکه هنوز روی باند رستوریشن قرار نگرفته، این مسئله باعث افزایش و بهبود استحکام باند میشود.
نکته بعدی این است که IDS باعث میشود که دنتین در مقابل لیکیج باکتری و حساسیت حین دوره temporization مقاوم شود.
ids روی دنتین یا انامل؟
مسئله اول قبل از اینکه وارد پروسه کلینیکی IDS شویم، این است که از کجا متوجه شویم سطح موردنظر دنتین است یا انامل؟
این کار باید فقط روی دنتین انجام شود. روش کار به این صورت است که به اندازه 3-2 ثانیه کل سطح را اچ میکنیم و می‌شوییم و کامل خشک میکنیم. وقتی خشک میکنیم، انامل نمای اچ شده را پیدا میکند ولی نمای دنتین تغییری نمیکند. درنتیجه دنتین را پیدا میکنیم. قبل از اینکه پروسه IDS را شروع کنیم باید دوباره ناحیه دنتین را fresh کنیم.
● مراحل کلینیکی IDS
از روش توتال اچ استفاده میکنیم. به این روش etch & rinse هم گفته میشود. این اچ و شست و شو میتواند سه مرحله ای باشد که پرایمر و رزین از هم جدا هستند و یا اینکه دو مرحله ای باشد که باندینگ، سلف پرایم است. اگرچه تمایل به این است که مراحل ساده تر شوند اما در بلند مدت باندینگ هایی که سه مرحله ای هستند(یعنی پرایمر جدا) قابلیت اتکای بیشتری دارند.
مرحله اول : اچ کردن دنتین
در مرحله اول دنتینی که تازه تراش خورده را باید اچ کرد. 15-5 ثانیه اسیدفسفریک اعمال میشود؛ این کار بلافاصله بعد از تراش دندان انجام میشود تا توسط بزاق آلوده نشود. سپس سطح را کامل می‌شوییم و آب اضافه را برمیداریم.
البته باید حواسمان باشد که دنتین نه خیلی خشک و نه خیلی مرطوب باشد؛ چون هر دو حالت روی باند اثر معکوس دارد. سعی میکنیم با ساکشن آب اضافه را جمع کنیم؛ یعنی با فشار منفی آب جمع شود و چیزی را روی دنتین فشار نمیدهیم تا کلاژن ها آسیب نبینند و کلاپس نکنند.
مرحله دوم : استفاده از پرایمر و باندینگ
مرحله بعدی، استفاده از پرایمر است که در سیستم های سه مرحله ای وجود دارد و یا استفاده از رزین هایی که خود هم پرایمر دارند. البته همانطور که گفتیم سه مرحله ای ها بهتر از دو مرحله ای ها هستند.
بعد از اینکه پرایمر را اعمال کردیم و حلال پرید، باندینگ را استفاده میکنیم و ادهزیو رزین را در محلی که دنتین وجود دارد، قرار میدهیم. بعد از گذاشتن ادهزیو رزین، به مدت 20 ثانیه کیور میکنیم و سپس روی آن یک لایه گلیسیرین lیزنیم و درنهایت به مدت 10 ثانیه دیگر کیور میکنیم.
درمورد ساخت رستوریشن موقتی باید بدانیم، وقتی از bonding agent استفاده میکنیم، رستوریشن های موقتی کامپوزیتی مناسب نیستند؛ چون به باندینگ میچسبند و نمیتوان آن را خارج کرد و میشکند. میتوان روی آن را یک ماده جداکننده ای مانند وازلین استفاده کرد و یا کلا از ماده غیرکامپوزیتی استفاده کرد.
● سمان کردن
برای سمان کردن رستوریشن، وقتی میخواهیم رستوریشن نهایی را سر جای خود قرار دهیم و سمان کنیم، باید ادهزیو رزین موجود را خشن کنیم؛ از یک فرز الماسه خشن با سرعت پایین یا سندبلاست برای این کار استفاده میکنیم. بعد از این میتوان تصور کرد که اصلا دنتین اکسپوزی وجود ندارد و همه جا انامل است و مانند انامل با آن رفتار میکنیم؛ یعنی روی آن اسید فسفریک به مدت 30 ثانیه اعمال میکنیم و بعد از شست و شو و خشک کردن، ادهزیو رزین میزنیم.
طبق نظر پاسکال مانیه وقتی در این مرحله ادهزیو رزین میزنیم، دیگر نباید کیور کنیم؛ چون باعث میشود که وقتی درنهایت سمان را اعمال کردیم و رستوریشن را نشاندیم، نشست کامل نباشد.
میتوان از unfilled resin هم برای IDS استفاده کرد. ولی باید درنظر داشته باشیم که unfilled resinها به دلیل اینکه فیلر ندارند، ضخامت لایه هیبرید ایجاد شده توسط آن ها نازک تر است و اگربخواهیم بعدا سمان کنیم و قبل از آن خشونت سطحی ایجاد کنیم، ممکن است باعث از بین رفتن لایه unfilled resin شود. به همین دلیل گفته شده که اگر از unfilled resin استفاده میکنیم باید آرام با براش نرم وپامیس روی آن را تمیز کنیم و از فرز و سندبلاست استفاده نکنیم.
در حفره های عمیق تر میتوان از ادهزیو رزین استفاده کرد و یک لایه خیلی نازک رزین flowable برای IDS ایجاد کرد. ولی باید حواسمان باشد که به هیچ عنوان نباید flowable جای ادهزیو رزین را بگیرد؛ چون میزان فیلر آن زیاد است و نمیتواند به خوبی نفوذ کند و لایه هیبرید خوبی تشکیل دهد.
دکتر شهابیان وقتی دندان را برای آنله آماده میکنند، بعد از اینکه IDS کردند، بلافاصله آندرکات ها را با کامپوزیت یا فلو پر میکنند. اگر حفره خیلی عمیق باشد کف حفره را مقداری بالاتر می آورند تا ضخامت رستوریشن مناسب تر شود.
درنهایت از فرز استفاده میکنند تا انامل fresh شود و فرم حفره را شکل میدهند و قالب میگیرند.
IDS قبل از قالبگیری یا بعد از قالبگیری ؟
یک نکته دیگر این است که دکتر شهابیان آن را فقط شنیده اند: پاسکال مانیه قبل از قالب گیری IDS را انجام میدهد. اما
افراد معتبری هم هستند که بعد از قالب گیری IDS را انجام میدهند!
تماس با دکتر شهابیان جهت پیشنهاد و یا انتقاد:
@dr_foadsh
لینک اینستاگرام:
Instagram.com/dr.foad.shahabian
در پایان اگر علاقه مند به موضوع بایومیمتیک هستید با کلیک بر روی اینجا میتوانید سایر مطالب منتشر شده در این حوزه را در دنتوکورس مشاهده کنید.
همچنین در یکی از پست های دنتوکورس با معرفی ids توسط دکتر اسداللهی را با کلیک بر روی اینجا مطالعه کنید.
دیدگاهتان را بنویسید
برای نوشتن دیدگاه باید وارد بشوید.
